به گزارش خبرنگار میراث آریا، سیدمقداد میرموسوی بهمناسبت هفته میراثفرهنگی با اشاره به مأموریتهای اصلی دفتر ثبت آثار بیان کرد: بر اساس قانون و آنچه در اساسنامه سازمان میراثفرهنگی تعریفشده، مباحثی همچون شناسایی، مستندسازی و تهیه پرونده ثبت آثار در فهرست آثار ملی برعهده ادارهکل ثبت آثار و حریمها در سطح کشور و دفاتر ثبت در استانها قرار دارد.
مسئول دفتر ثبت آثار ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی گلستان افزود: مأموریت اصلی ما این است که آثار شناسایینشده یا آثاری که تاکنون در فهرست آثار ملی ثبت نشدهاند را شناسایی و سازوکارهای قانونی لازم را برای ثبت آنها فراهم کنیم تا بتوانند زیر چتر حمایتهای قانونی میراثفرهنگی قرار گیرند.
ثبت آثار آغاز مسیر حفاظت از میراثفرهنگی
او بابیان اینکه ثبت آثار نخستین قدم در مسیر حفاظت از میراثفرهنگی محسوب میشود، تصریح کرد: ثبت آثار دقیقاً مانند صدور کد ملی برای یک شهروند است. همانگونه که هر شهروند با داشتن کد ملی از حقوق و خدمات قانونی بهرهمند میشود، یک اثر تاریخی نیز پس از ثبت در فهرست آثار ملی، هویت حقوقی پیدا میکند و هرگونه تعرض، تخریب یا تجاوز به آن جرم محسوب میشود.
میرموسوی ادامه داد: البته ثبت بهتنهایی کافی نیست و حفاظت واقعی از میراثفرهنگی نیازمند مجموعهای از اقدامات مکمل ازجمله آموزش، فرهنگسازی، تأمین اعتبار، همکاری دستگاههای اجرایی، حمایتهای قانونی و مشارکت مردم است.
او تأکید کرد: در کنار ثبت آثار، باید آموزش در حوزه میراثفرهنگی در مدارس، دانشگاهها و میان دستگاههای اجرایی و نهادهای محلی جدی گرفته شود تا حساسیت نسبت به حفاظت از میراث تاریخی در جامعه افزایش یابد.
چالش اصلی کمبود اعتبارات و نبود نقشه جامع باستانشناسی
مسئول دفتر ثبت آثار گلستان درباره مهمترین چالشهای حوزه ثبت و مستندسازی آثار تاریخی بیان کرد: بخشی از مشکلات این حوزه به کمبود اعتبارات، تجهیزات فنی و نیروی انسانی متخصص بازمیگردد.
او با اشاره بهضرورت تهیه نقشه جامع باستانشناسی کشور گفت: یکی از نیازهای مهم امروز، تهیه نقشه جامع باستانشناسی است تا مشخص شود چه تعداد اثر تاریخی و محوطه باستانی در هر منطقه وجود دارد و این آثار در چه موقعیتی قرارگرفتهاند.
میرموسوی ادامه داد: در بسیاری از مناطق هنوز گردآوری دقیق و جامع از آثار تاریخی انجامنشده و همین موضوع روند شناسایی، ثبت و حفاظت را دشوار میکند. تهیه این نقشهها نیازمند بررسیهای میدانی گسترده، حضور نیروهای متخصص و تأمین اعتبار مناسب است.
ثبت بیش از ۵۵۰ اثر در یک دهه اخیر در گلستان
او با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه ثبت آثار استان گلستان بیان کرد: از سال ۱۳۰۹ تا سال ۱۳۹۴ حدود ۶۰۰ اثر در استان گلستان در فهرست آثار ملی ثبت شده بود، اما تنها در یک دهه اخیر بیش از ۵۵۰ اثر جدید به ثبت رسیده است.
مسئول دفتر ثبت آثار گلستان افزود: در حال حاضر بیش از ۱۰۵۵ اثر در فهرست آثار ملی استان گلستان ثبتشده که شامل ۵۰ اثر طبیعی، ۱۱۸ اثر میراث ناملموس، ۵۵ اثر منقول، ۶۶۱ محوطه باستانی و ۱۷۱ بنای تاریخی و بافت تاریخی است.
او درباره آثار شاخص ثبتشده در استان گفت: در حوزه میراث طبیعی، آثاری همچون گلفشانهای قارنیارق و نفتلیجه، ذخیرهگاههای ارزشمند شمشاد بندرگز، سرو نوش علیآبادکتول، زربین رامیان، ذخیرهگاه پسته وحشی قازانقایه مراوهتپه و قله کاوکشان در فهرست آثار ملی ثبت شدهاند.
مسئول دفتر ثبت آثار گلستان افزود: در حوزه میراث ناملموس نیز آثار متعددی ازجمله سوزندوزی شاهکوه، مراسم صبح روسیاه، آیین کمر به کمر رامیان، مراسم پامنبری گرگان، غذاها و نانهای سنتی ترکمن مانند چکدرمه و اکمک و همچنین شیرینیهای سنتی گرگان همچون حلوا اوماج ثبت ملی شدهاند.
او همچنین به ثبت برخی هنرمندان و استادکاران استان در فهرست گنجینههای زنده بشری اشاره کرد و گفت: مرحوم استاد مهدی ملکحسینی در موسیقی کتولی، مرحوم استاد غلام آق در حوزه تزئینات ترکمن، استاد محمودی در پالاندوزی و خانم امایمن دهقان در هنر سوزندوزی شاهکوه ازجمله چهرههایی هستند که آثار و مهارتهای آنها مستندسازی و ثبت شده است.
میرموسوی افزود: خانم امایمن دهقان نخستین بانوی ایرانی بود که پس از شکلگیری فهرست گنجینههای زنده بشری کشور، از استان گلستان در این فهرست قرار گرفت.
او در ادامه گفت: در حوزه آثار غیرمنقول نیز بناهای شاخصی همچون ساختمان شهرداری گرگان، ساختمان بانک ملی ایران، خانه تاریخی قوانلو، کاخهای پهلوی در بندرگز، مینودشت و گنبدکاووس و تالار فخرالدین اسعد گرگانی در سالهای اخیر ثبت ملی شدهاند.
مسئول دفتر ثبت آثار گلستان افزود: همچنین بافت تاریخی روستای شاهکوه و روستای فارسیان آزادشهر نیز در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیدهاند.
گلستان، استانی با شش ثبت جهانی
میرموسوی با اشاره به ظرفیتهای جهانی میراثفرهنگی گلستان بیان کرد: در سالهای اخیر چندین اثر مرتبط با استان گلستان در فهرست میراث جهانی ثبت شدهاند که ازجمله آنها میتوان به جنگلهای هیرکانی، راهآهن ایران، دوتار ایرانی، کمانچه و میراث جهانی گنبد قابوس اشاره کرد.
او گفت: برج قابوس بلندترین برج تمامآجری جهان است و جنگلهای هیرکانی نیز بهعنوان یکی از قدیمیترین جنگلهای جهان، ارزش جهانی منحصربهفردی دارند.
مسئول دفتر ثبت آثار گلستان درباره دیوار تاریخی گرگان نیز افزود: این اثر که پرونده ثبت جهانی آن در حال پیگیری است، طولانیترین دیوار آجری جهان محسوب میشود و ساخت آن بیش از یک قرن زمان برده است.
میرموسوی درباره نقش ثبت آثار در تقویت هویت فرهنگی و جلوگیری از فراموشی تاریخ گفت: آثار تاریخی و فرهنگی مانند آلبوم عکس یک ملت هستند؛ آلبومی که گذشته و حال را به هم پیوند میدهد و حس تعلق به سرزمین و هویت را زنده نگه میدارد.
او با اشاره به تهدید جهانیشدن برای فرهنگهای بومی افزود: امروز بسیاری از خردهفرهنگها، زبانها، پوششها، آیینها و غذاهای سنتی در معرض فراموشی قرار گرفتهاند و اگر این میراث شناسایی، ثبت و احیا نشوند، بخشی از پیشینه فرهنگی ما از بین خواهد رفت.
مسئول دفتر ثبت آثار گلستان تصریح کرد: به همین دلیل باید با برگزاری جشنوارهها، نمایشگاهها و رویدادهای فرهنگی، میراث ناملموس و هویتهای محلی را زنده نگه داریم و آنها را به نسلهای آینده منتقل کنیم.
میراثفرهنگی تصویر واقعی ایران در جهان
او در بخش دیگری از این گفتوگو درباره نقش مستندسازی و ثبت علمی آثار در معرفی ایران به جهان گفت: امروز بخش مهمی از تصویری که جهان از ایران میشناسد، مبتنی بر میراث تاریخی و فرهنگی کشور است.
میرموسوی افزود: ایران یکی از کهنترین مراکز شکلگیری تمدن و سکونت انسانی در جهان است و آثار باستانی ایران، روایتگر هزاران سال تاریخ، معماری، کشاورزی، شهرنشینی و فرهنگ بشری هستند.
او ادامه داد: زمانی که نام ایران در مجامع بینالمللی یا در فهرستهای یونسکو مطرح میشود، دهها اثر ارزشمند تاریخی و فرهنگی به جهان معرفی میشود که هرکدام بخشی از هویت و عظمت تمدن ایرانی را نشان میدهند.
مسئول دفتر ثبت آثار گلستان در پایان خاطرنشان کرد: ثبت آثار اقدامی بسیار ارزشمند و ضروری است، اما نباید در همین مرحله متوقف شود. همانگونه که یک شهروند پس از دریافت کد ملی نیازمند خدمات، حمایت و امکانات است، آثار تاریخی ثبتشده نیز نیازمند حفاظت، حمایت و توجه مستمر هستند.
او تأکید کرد: اگر بخواهیم امانتدار خوبی برای گذشتگان و آیندگان باشیم، باید همه دستگاهها، مسئولان و مردم در کنار یکدیگر برای حفاظت از میراثفرهنگی تلاش کنند؛ چراکه میراثفرهنگی فقط متعلق به گذشته نیست، بلکه بخشی از هویت و آینده ماست.
انتهای پیام/
نظر شما